Lista nauczycieli polskich zamordowanych przez Ukraińców na Kresach w latach 1939 - 1947

11-06-2017, 07:06
0

Pierwsza część listy zawiera wykaz nauczycieli polskich zamordowanych przez Ukraińców, tj. głównie przez bojówki Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) oraz chłopów ukraińskich. Pominięte zostały zabójstwa polskich nauczycieli dokonane przez policjantów ukraińskich z udziałem Niemców, wymienione zostały tylko nieliczne przypadki, gdy były one wynikiem ich samodzielnej inicjatywy, aczkolwiek korzystających z ochrony okupacyjnych władz niemieckich. Zbrodniarze ci wkrótce zresztą odeszli do UPA. 

Druga część listy zawiera wykaz strat polskich nauczycieli będących wynikiem współpracy Ukraińców  z okupantem sowieckim. 

Trzecia część listy zawiera wykaz strat polskich nauczycieli będących wynikiem współpracy Ukraińców z okupantem niemieckim.

Wykazy te, a zwłaszcza drugi i trzeci, są zaledwie pierwszą próbą, bardzo fragmentaryczną, ujęcia zagadnienia martyrologii polskich nauczycieli w szponach sowieckiego bolszewizmu, niemieckiego faszyzmu i ukraińskiego banderyzmu.   

   Część pierwsza: Zabójstwa nauczycieli polskich dokonane przez Ukraińców

1. Abrahamik Edmund, lat 38, nauczyciel gimnazjalny z Tarnopola, zięć unickiego proboszcza w Rypianach; został zamordowany przez UPA w nocy z 19 na 20 października 1943 roku we wsi Rypany pow. Turka. (Siekierka Szczepan, Komański Henryk, Bulzacki Krzysztof:: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939 – 1947; Wrocław 2006, s. 1106).

 2.Andruszewski Jan, lat 65, emerytowany dyrektor szkoły; został zamordowany przez bojówkarzy ukraińskich 15 października 1943 roku we wsi Krasne pow. Lwów (AAN, AK, sygn. 203 /XV/ 42, k. 20 - 26).

 Anielówna Jadwiga, nauczyciela; została ciężko poraniona przez upowców w nocy z 8 na 9 maja 1943 roku we wsi Paszowa pow. Dubno. (Siemaszko Władysław, Siemaszko Ewa: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939 – 1945; Warszawa 2000, s. 57) 

3.Arbesbauer Wacław, nauczyciel z kolonii Antonówka; został zastrzelony przez bojówkarzy OUN 17 września 1939 roku w miasteczku Rożyszcze pow. Łuck. (Siemaszko..., s. 612)

 3 + 1?. Badecka Antonina, lat 45, żona kierownika szkoły powszechnej we wsi Wołoszcza,  prawdopodobnie nauczycielka; została uprowadzona przez banderowców razem z 14-letnim synem Piotrem w styczniu 1945 roku we wsi Wołoszcza pow. Drohobycz i utopiona razem z nim w kanale wodnym w okolicy wsi Majnicz gmina Sambor. (Siekierka..., s. 186, lwowskie) 

 3 + 2?. Badecka Genowefa, lat 22, córka nauczyciela Macieja Badeckiego prawdopodobnie nauczycielka; została zastrzelona przez upowców w przysiółku Zady we wsi Wołoszcza pow. Drohobycz w nocy z 10 na 11 kwietnia 1944 roku. (Siekierka..., s. 185, lwowskie; oraz: Jadwiga Badecka; w: Siekierka..., s. 188;  lwowskie).

 

1 Ukrainka. Badecka Maria, żona nauczyciela Macieja, Ukrainka; została uprowadzona przez banderowców 29 kwietnia 1944 roku z 4 letnim synem Kazimierzem ze wsi Łąki pow. Sambor (uciekła do mieszkających tutaj rodziców z przysiółka Zady), którzy ją zgwałcili, obcięli piersi i zastrzelili a dziecko przywiązali do dwóch ugiętych drzew, które wyprostowując się, rozerwały je. Scenę tę oglądał z ukrycia parobek. (Siekierka..., s. 185, lwowskie; oraz: Jadwiga Badecka; w: Siekierka..., s. 188,  lwowskie).

 

Bałeh (imię nieznane), Polka, żona Ukraińca nauczyciela ze wsi Chrusno Stare; została zamordowana przez banderowców pod koniec kwietnia lub na początku maja we wsi Dobrzany pow. Lwów. Mąż odmówił jej zamordowania, ale wydał ją w ręce oprawców. (Siekierka..., s. 616; lwowskie)

 

  1. Barański Jan, kierownik szkoły powszechnej; uprowadzony przez banderowców w lutym 1944 roku we wsi Chorostków pow. Kopyczyńce zaginął bez wieści. (Komański Henryk, Siekierka Szczepan: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939 – 1946; Wrocław 2004, s. 231)

 

  1. Barcz (imię nieznane), nauczyciel; został zamordowany przez upowców 12 marca 1943 roku we wsi Białka pow. Kostopol razem z całą swoją 9-osobową rodziną Wcześniej chłopi ukraińscy zapewniali, że nic im się nie stanie. (Siemaszko..., s. 200) Prawdopodobnie wśród zamordowanych była jego żona, 5-cioro ich dzieci oraz rodzice jego lub żony.

 

5 + 3?. Barcz (imię nieznane), żona nauczyciela Barcza, prawdopodobnie także nauczycielka.  Patrz wyżej: Barcz (imię nieznane)... 

 

  1. Beer-Roth (imię nieznane), nauczyciel; został uprowadzony przez banderowców i po torturach zamordowany w lipcu 1944 roku we wsi Małowody pow. Podhajce. (Komański..., s. 263)

 

  1. Bereźnicka (Bereniewska?) Franciszka, lat 55, nauczycielka; została zamordowana przez UPA 12 maja 1943 roku w kolonii Ugły pow. Kostopol razem z ponad 100 osobami polskiej ludności cywilnej. (Siemaszko..., s. 302).

 

  1. Biała Wiktoria, nauczycielka, żołnierz AK „Wika”, która ukrywała Żydów; została utopiona przez banderowców w rzece Seret 25 grudnia (Boże Narodzenie) 1944 roku we wsi Petryków pow. Tarnopol. (Komański..., s. 387)

 

  1. Biesiadecki Ludwik, nauczyciel, brat Władysława; podczas ataku UPA i chłopów ukraińskich na ludność polską 12 kwietnia 1944 roku we wsi Hucisko pow. Bóbrka został zakłuty nożami na strychu szkoły. (Siekierka..., s. 19 - 22, lwowskie)

 

  1. Biesiadecki Władysław, nauczyciel, brat Ludwika; podczas ataku UPA i chłopów ukraińskich na ludność polską 12 kwietnia 1944 roku we wsi Hucisko pow. Bóbrka został zakłuty nożami na strychu szkoły. (Siekierka..., s. 19 - 22, lwowskie)

 

  1. Blat Stanisława z d. Drzymała, lat 30, nauczycielka; została zamordowana razem z 5-letnim synem Cezarym 30 sierpnia 1943 roku we wsi Ostrówki pow. Luboml podczas rzezi około 520 Polaków dokonanej przez UPA i chłopów ukraińskich z okolicznych wsi. (Siemaszko..., s. 502 – 511).

 

  1. Boczkowski, imię nieznane, nauczyciel; został zamordowany przez banderowców w marcu 1944 roku we wsi Gwoździec Stary pow. Kołomyja. (Prof. dr hab. Leszek S. Jankiewicz: Uzupełnienie listy strat ludności polskiej /.../. W: Ludobójstwo OUN-UPA na Kresach Południowo-Wschodnich. Seria – tom 8, Kędzierzyn-Koźle 2016, Za: Ludobójstwo OUN-UPA tom 8 - Stowarzyszenie Kresowian ).  

 

  1. Boers (Boersówna) Helena, lat ok. 30, nauczycielka, spolszczona Niemka; została zastrzelona 12 lipca 1943 roku we wsi Złoczówka pow. Dubno razem z matką Boers, lat ok. 55 przez Ukraińca, narzeczonego nauczycielki, podczas napadu UPA i chłopów ukraińskich na ludność polską. (Siemaszko...., s. 59)

 

  1. Bogucki Tadeusz, kierownik szkoły; został zamordowany w nocy z 16 na 17 października 1943 roku we wsi Jezupol pow. Stanisławów przez bandę ukraińską, ciało jego wrzucono do Dniestru. (AAN, AK, sygn. 203 /XV/ 42, k. 20 – 26). Siekierka Szczepan, Komański Henryk, Różański Eugeniusz: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie stanisławowskim 1939 – 1946; Wrocław, bez daty wydania, 2007, s. 487, datują omyłkowo mord na 11/12 września 1944, podając nazwisko Tadeusz Bogucki.

 

  1. Bondarewicz Zygmunt, kierownik szkoły; został zastrzelony w zasadzce utworzonej przez policjantów ukraińskich 12 lutego 1943 roku we wsi Turkowice pow. Hrubieszów. (www.hrubieszow.info/info/hrubieszow_i_okolice_e1/p17.htm )

 

  1. Brichacek Stanisław, nauczyciel pracujący w majątku ziemskim hrabiego Zaleskiego, aby uchronić się przed wywózką na roboty przymusowe do Niemiec; został zamordowany przez banderowców w nocy 23 lutego 1944 roku we wsi Okno pow. Skalat razem z innymi 12 Polakami, wśród których także mogli być nauczyciele. Za parę dni banderowcy powiesili ich ciała na słupach telegraficznych razem z powieszonymi mieszkańcami wsi Eleonorówka (Komański..., s. 343)

 

  1. Brodecka Genowefa, nauczycielka; została zamordowana przez banderowców po wojnie, w 1944 lub w 1945 roku, we wsi Rudnia Potasznia pow. Kostopol, po kilku tygodniach od uruchomienia szkoły, była nauczycielką z sąsiedniego Antolina. (Siemaszko..., s. 277)

 

  1. Brynych Jerzy, nauczyciel ze szkoły leśnej w Białokrynicy pow. Krzemieniec; został zamordowany w lipcu lub sierpniu 1943 roku przez uzbrojoną grupę Ukraińców podczas napadu na dwie ciężarówki jadące po zboże z kontyngentów z Krzemieńca do Wiśniowca, w których byli Niemcy i zatrudnieni przymusowo Polacy. (Siemaszko..., s. 482)

 

  1. Brzuchacz Józef, lat 60, nauczyciel (kierownik szkoły?); został zamordowany przez banderowców 1 stycznia 1944 r. (Nowy Rok) we wsi Szczurowice pow. Radziechów razem z żoną Anną, lat 55, ich  synem Mieczysławem oraz ich córkami: Jadwigą lat 23 i Władysławą lat 19. (Komański..., s. 324). Jednocześnie Siekierka podaje (s. 483, stanisławowskie), że w 1944 roku we wsi Byszów pow. Stanisławów banderowcy zamordowali dyrektora szkoły o nazwisku Brzuchacz wraz z żoną i trojgiem dzieci. 

 

19 + 4?. Brzuchacz Anna, lat 55, żona nauczyciela (kierownika szkoły?); prawdopodobnie nauczycielka. Patrz wyżej: Brzuchacz Józef... 

 

  1. Buczkowski (imię nieznane), nauczyciel; został zamordowany przez banderowców w II połowie 1944 roku we wsi Łukowiec Żurawski pow. Rohatyn. „We wsi mieszkał nauczyciel o nazwisku Buczkowski, który uciekł ze wsi Nowoszyny w powiecie Żydaczów, pobliskiej miejscowości Łukowca Żurawskiego. Schronił się tutaj w obawie o życie na początku 1944 r. podczas okupacji niemieckiej. W drugiej połowie 1944 r., już podczas okupacji sowieckiej zdecydował się odwiedzić swój dom. W drodze powrotnej został zamordowany przez banderowców na drodze w pobliżu Łukowca Żurowskiego” (Ludwik Targosz; w: Siekierka..., s. 453; stanisławowskie).

 

  1. Budzianowki (imię nieznane), profesor gimnazjum; został zamordowany przez Ukraińców 24 lipca 1943 roku we wsi Kosmacz pow. Kołomyja. „W pobliskim Kosmaczu: zabito na drodze żonę inż. Kuźmińskiego wraz z 4 letnią córką, zamordowano inż. Żmigrodzkiego wraz z 9 letnią córką (22.VII.1943) i resztą rodziny, zabito w Kosmaczu p. Klisowskiego wraz z całą rodziną (zwłoki 6 osób znaleziono w leśnej rozpadlinie), w czasie napadu na pracowników kopalni naftowej w Kosmaczu bandyci Rusini gwałcili kobiety i dziewczęta, zabito profesora gimnazjum Budzianowskiego”. (www.szeszory.3-2-1.pl).

 

  1. Budzyń Aleksander, nauczyciel; został zamordowany przez banderowców w 1943 roku we wsi Modryniec pow. Hrubieszów. (Jastrzębski Stanisław: Ludobójstwo nacjonalistów ukraińskich na Polakach na Lubelszczyźnie w latach 1939 – 1947; Wrocław 2007, s. 106).

 

  1. Chałupka (imię nieznane), nauczyciel; został zamordowany 12 lipca 1943 roku we wsi Stężarzyce pow. Włodzimierz Wołyński podczas nocnego napadu miejscowych bojówkarzy UPA „Krwawego Potapa”. W 1944 roku, gdy kompania 27 DWAK ppor. Władysława Cieślińskiego "Piotrusia Małego" kwaterowała w szkole, odkryła w studni na podwórzu szkoły kilkanaście zwłok przywalonych ławkami szkolnymi, wśród których była rodzina zamordowanego nauczyciela Chałupki. (Siemaszko..., s. 848 – 850)

 

23 + 5?. Chałupka (imię nieznane), żona nauczyciela, prawdopodobnie nauczycielka. Patrz wyżej: Chałupka (imię nieznane)... 

 

 

  1. Chruszowiec Marcin (Hruszowicz?), nauczyciel religii; zamordowany podczas rzezi 250 Polaków dokonanej przez UPA oraz chłopów ukraińskich z okolicznych wsi 2 czerwca 1943 roku we wsi Hurby pow. Zdołbunów (http://wolyn.ovh.org/opisy/hurby-11.html )

 

  1. Chrzanowska Jadwiga (Krzanowska Janina ?), lat 26 , nauczycielka; mieszkanka wsi Stara Dąbrowa pow. Kowel; zatrzymana przez upowców w kwietniu 1943 roku w drodze do Łucka, została zgwałcona i zamordowana razem z ojcem inż. Władysławem Chrzanowskim, lat 48, a ciała ich oprawcy wrzucili do studni. (Witold Brania; w: „Biuletyn Informacyjny 27 Dywizji Wołyńskiej AK”, nr 1/2000).  Siemaszko..., na  s. 404 – 405 podaje, że byli to: Krzanowski Władysław i Krzanowska Janina. 

 

  1. Chudyba Edmund, kierownik szkoły powszechnej w Surmczach; aresztowany przez policję ukraińską w lipcu 1943 roku w mieście Dubno woj. wołyńskie razem z innymi 11 lub 12 Polakami związanymi z konspiracją AK i jego dalsze losy są nieznane. „Pan Edmund Chudyba był kierownikiem szkoły powszechnej na Surmczach, do której uczęszczałam w latach 1935 – 1938. Nie miałam z nim lekcji, ale czasami bywały zastępstwa. Był surowy, wymagający, sprawiedliwy.” (Danuta Białachowska z domu Bakuniak, ps. „Dzika”: Wspomnienia z lat wojny; w: „Biuletyn Informacyjny 27 Dywizji Wołyńskiej AK”, nr 2/2000).

 

  1. Cirko Mikołaj, kierownik szkoły powszechnej; zatrzymany na drodze przez banderowców i po wylegitymowaniu zamordowany 15 grudnia 1943 r. we wsi Janów pow. Trembowla.(Komański..., s. 402)

 

  1. Czaban Maria Zofia z d. Adamowicz, lat 36, nauczycielka; została zamordowana 30 sierpnia 1943 roku we wsi Ostrówki pow. Luboml podczas rzezi około 520 Polaków dokonanej przez UPA i chłopów ukraińskich z okolicznych wsi. (Siemaszko..., s. 502 – 511)

 

  1. Czajkowska Elżbieta, lat 35, siostra Wandy, nauczycielka; została uprowadzona do lasu, zgwałcona i zamordowana razem z siostrą Wandą, także nauczycielką, podczas rzezi ludności polskiej i ormiańskiej w dniach od 10 do 13 kwietnia 1944 roku dokonanej przez UPA w mieście Kuty pow. Kosów Huculski.Relacja Wojciecha Migockiego: Okrucieństwo nie ominęło zacnej i patriotycznej rodziny Czajkowskich. Rozegrała się tu straszliwa tragedia. Do palącego się domu wtrącono pp. Czajkowskich, a następnie w płomieniach zastrzelono. Córki uprowadzono do lasu, zgwałcono i zamordowano”. (Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski: “Przemilczane ludobójstwo na Kresach”. Kraków 2008)

 

  1. Czajkowska Wanda, lat 30, siostra Elżbiety, nauczycielka; została uprowadzona do lasu, zgwałcona i zamordowana razem z siostrą Elżbietą, także nauczycielką, podczas rzezi ludności polskiej i ormiańskiej w dniach od 10 do 13 kwietnia 1944 roku dokonanej przez UPA w mieście Kuty pow. Kosów Huculski. (Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleskiego..., jw.)

 

  1. Czarnecka Maria, nauczycielka z Oszczowa; została zamordowana przez Ukraińców z USN z Werbkowic, Hostynnego, Kotorowa i Malic 14 października 1943 roku we wsi Honiatyn pow. Hrubieszów podczas napadu na ludność polską. (Jastrzębski..., s. 97, lubelskie) Inni: 14 października 1944 roku we wsi Uhrynów pow. Sokal została zamordowana przez banderowców miejscowa nauczycielka z kolonii Honiatyn Maria Czarnecka. (Siekierka..., s. 1021, lwowskie). Inni: We wsi Honiatyn pow. Hrubieszów Ukraińcy wymordowali 23 rodziny polskie, w tym: „14.10.44 r. Została zamordowana Czarnecka Maria, nauczycielka.” (Prof. dr hab. Leszek S. Jankiewicz: Uzupełnienie..., jw.;  Seria – tom 8). 

 

  1. Czarnoleska (imię nieznane), nauczycielka; została zamordowana przez Ukraińców w lipcu 1943 roku we wsi Wiczynie pow. Łuck. (Siemaszko..., s. 637)  

 

  1. Czarnolewska Józefa , nauczycielka; została zamordowana przez Ukraińców w 1943 roku we wsi Studynie pow. Horochów. (Siemaszko..., s. 169)

 

  1. Czopor Stanisław, nauczyciel; został zamordowany przez bojówkarzy OUN w sierpniu 1941 roku w miasteczku Barysz pow. Buczacz. (Komański..., s. 141)

 

34 + 7?. Dąbrowska (imię nieznane), prawdopodobnie nauczycielka; została zamordowana razem z 2 jej dzieci przez UPA 20 marca 1943 roku we wsi Antonowce pow. Krzemieniec oraz z kierownikiem szkoły Kazimierzem Seidelem (Zajdlem), lat 35 i jego narzeczoną (żoną?) Wandą z d. Pawłowską (Wysocką?), nauczycielką. (Siemaszko..., s. 460).  Inni podają, że Ukraińcy zamordowali 8 Polaków, w tym 3 nauczycieli  i ich 3 dzieci, wynikałoby więc, że Dąbrowska także była nauczycielką.  

 

  1. Dąbrowski Stanisław, nauczyciel ze wsi Swojczów; został zastrzelony podstępnie przez upowców w nocy 10 na 11 lipca 1943 roku we wsi Dominopol pow. Włodzimierz Wołyński z grupą około 30 młodych Polaków, zwerbowanych pod pretekstem wspólnej walki z Niemcami (Siemaszko..., s. 914 – 916).

 

  1. Demkowski (imię nieznane), nauczyciel; wpadł w zasadzkę UPA 21 grudnia 1943 roku we wsi Ostra Mogiła pow. Skałat razem z nauczycielem Florianem Toporowskim (z miasta Skałat). Demkowski został uprowadzony i zaginął bez wieści, natomiast Florian Toporowski został zastrzelony. (Kubów Władysław: Terroryzm na Podolu. Warszawa 2003)

 

  1. Derkacz Franciszek, kierownik szkoły podstawowej; został zamordowany przez upowską sotnię „Bira” 16 marca 1947 roku we wsi Łukowe pow. Lesko. „Dnia 16.II. 1947 r. banda UPA sotni „Bira” zamordowała kierownika szkoły podstawowej w m. Łukowe pow. Lesko – ob. Derkacza Franciszka” („Wykaz czynów przestępczych dokonanych przez bandy UPA w latach 1944 – 1947” opracowany w Wydziale „C” Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Rzeszowie; w: Edward Prus: Operacja „Wisła”; Wrocław 2006, s. 291).

 

  1. Diak (imię nieznane), nauczyciel; został wrzucony żywcem do studni przez Ukraińców razem ze swoją rodziną zimą 1942 roku w miasteczku Łokacze pow. Horochów. (Siemaszko..., s. 142).

 

37 + 8?. Diak )imię nieznane), żona nauczyciela, prawdopodobnie nauczycielka. Patrz wyżej: Diak (imię nieznane)... 

 

  1. Dmochowska Halina, kierowniczka szkoły, działaczka społeczna wśród ludności ukraińskie; została zamordowana przez upowców w 1943 roku we wsi Poddębce pow. Łuck poprzez przybicie do ziemi zaostrzonym kołkiem. Miejscowi chłopi ukraińscy cieszyli się przyglądając się mordowaniu (Siemaszko..., s. 591). „W pewnej wiosce w powiecie łuckim, nauczycielkę, która tam pracowała przez osiemnaście lat. Zamordowali w ohydny sposób. Kazano jej się położyć na podwórku przed jej własnym mieszkaniem i ciż starsi jej uczniowie wbili zaostrzony gruby pal w środek brzucha” (Bolesław Gaweł: Lata włóczęgi. Olsztyn 1977, s. 149).

 

  1. Drozdowski Stanisław, lat 44, dyrektor szkoły powszechnej; został uprowadzony z domu przez banderowców w grudniu 1943 roku we wsi Barycz pow. Buczacz, wywieziony w kierunku wsi Czechów i zamordowany przez swoich ukraińskich uczniów. (Komański..., s. 142). 

 

Dudar Jan, bibliotekarz polskiej biblioteki wiejskiej; został zamordowany przez upowców w kwietniu 1945 roku we wsi Nowosiółka Skałecka pow. Skałat. Ukraińscy "partyzanci" torturowali go przez kilka godzin, w język wbili ostry drut, który przywiązali do stopy. W końcu powiesili go na przydrożnym drzewie.  (Komański..., s. 343) Nie był nauczycielem. 

 

  1. Dyka Walenty, były kierownik szkoły ze wsi Michałówka; został aresztowany jako zakładnik i rozstrzelany przez policjantów ukraińskich w listopadzie 1942 roku w miasteczku Derażne pow. Kostopol. (Grzegorz Naumowicz Zarys historii rejonu samoobrony Huta Stepańska - Wyrka - Hały ; w: KSI nr 7/2013)

 

  1. Dyka Janina, lat 42, nauczycielka, żona Walentego; została żywcem spalona w domu przez upowców 25 marca 1943 r. w kol. Michałówka pow. Kostopol razem z synem Jerzym, lat 19, córką Jadwigą, lat 16, ojcem Janiny Dyki Franciszkiem Mazurkiewiczem, lat ok. 70, oraz dziećmi osadnika wojskowego, które ukryły się u Dyków przed wywózką na Sybir w lutym 1940 roku i w tej rodzinie pozostały: dziewczynką lat 15 i chłopcem lat 12.  (Siemaszko..., s. 223) 

 

  1. Engel Grzegorz, dyrektor szkoły; został zamordowany razem z żoną, nauczycielką przez bojówkarzy OUN w nocy z 18 na 19 września 1939 roku we wsi Szumlany pow. Podhajce. (Komański..., s. 270)

 

  1. Engel (imię nieznane), nauczycielka, żona Grzegorza; została zamordowana przez bojówkarzy OUN razem z mężem Grzegorzem w nocy z 18 na 19 września 1939 roku we wsi Szumlany pow. Podhajce. (Komański..., s. 270)

 

  1. Ferkaluk Józef, kierownik szkoły; został zamordowany przez banderowców 22 października 1943 roku we wsi Załucze nad Czeremoszem pow. Śniatyń:. (Prof. dr hab. Leszek S. Jankiewicz: Uzupełnienie..., jw.; Seria – tom 8).

 

  1. Filipecki Marian, nauczyciel, organizator tajnego nauczania szkoły średniej; został uprowadzony 24 grudnia (Wigilia) 1943 roku we wsi Monasterzyska pow. Buczacz przez bojówkę UPA i zaginął bez wieści. (Komański..., s. 160). Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski twierdzi, że było to "w samo Boże Narodzenie", gdy to policjanci ukraińscy zamordowali 5 Polaków, w tym Mariana Filipeckiego (Komański..., s. 662).

 

  1. Filipowicz Wanda, lat 35, nauczycielka; została zamordowana przez banderowców 8 kwietnia 1944 r. we wsi Chrusno Stare pow. Lwów. (Siekierka..., s. 616, lwowskie)

 

  1. Flisak Stanisław, nauczyciel; został zakatowany w lesie w lipcu 1943 r we wsi Kaczanówka pow. Skałat przez komendanta posterunku policji ukraińskiej i jednocześnie aktywnego banderowca o nazwisku Małanych. W 1945 roku zbrodniarz ten uciekł do Polski posługując się polskimi dokumentami, potem do USA udając Polaka i działając w amerykańskiej Polonii. Rozpoznany zbiegł i nie został już odnaleziony. (Komański..., s. 337)

 

  1. Frank Mieczysław, nauczyciel szkoły w nieustalonej miejscowości; został zamordowany wraz ze swoją rodziną 12 lipca 1943 roku we wsi Zagaje pow. Horochów, podczas rzezi około 260 Polaków (Siemaszko..., s. 184).

 

48 + 9?. Frank (imię nieznane), żona Mieczysława, nauczyciela, prawdopodobnie nauczycielka. Patrz wyżej: Frank Mieczysław...

 

  1. Galicki Piotr, nauczyciel; zamordowany przez upowców w 1943 roku w okolicach Kostopola razem z innymi kilkunastoma Polakami, wśród których był także nauczyciel Jana Lubczak pracujący w Ludwipolu, legionista i powstaniec śląski. (Siemaszko..., s. 324)

 

  1. Gałkowski Stanisław, nauczyciel; został zamordowany przez banderowców w 1944 lub w 1945 roku w mieście Tarnopol. (Komański..., s. 385)

 

  1. Garbowicz Paweł, kierownik szkoły powszechnej; został zamordowany przez banderowców 25 września 1944 roku we wsi Zazdrość pow. Trembowla razem z 15 innymi Polakami. (Komański..., s. 423).

 

  1. Garczyński Mieczysław, lat 20, nauczyciel w Zubilnie pow. Łuck; został zamordowany przez upowców 18 marca 1943 roku we wsi Jungówka pow. Horochów, gdzie mieszkał. (Siemaszko..., s. 158).

 

  1. Gąsiorowski Józef, lat ok. 30, nauczyciel; został zamordowany okrutnie przez miejscowych Ukraińców 1 września 1939 roku we wsi Smerdyń pow. Łuck razem z 15-letnim bratem Stanisławem i Ukraińcem, który u niego gościł. (Siemaszko..., s. 654) 

 

  1. Glapel Tadeusz, lat 44, kierownik szkoły; został zamordowany przez banderowców w nocy z 28 na 29 lutego 1944 roku we wsi Korościatyn pow. Buczacz razem ze 136 Polakami. (Komański..., s. 157; natomiast na s. 155 podaje, że na stacji kolejowej zamordowany został m.in., NN, kierownik szkoły podstawowej z Krościatynia oraz na s. 156 wymieniony jest kierownik szkoły podstawowej Stanisław Stępień, lat 44, zarąbany siekierą)

 

  1. Gliwa Stanisława, nauczycielka; została zamordowana przez upowców 25 sierpnia 1944 roku w Przemyślu. (Siekierka..., s. 696, lwowskie).

 

  1. Górecka Anna, lat 35, nauczycielka; została zamordowana przez upowców 22 kwietnia 1943 roku (Wielki Czwartek) we wsi Białogródka (Białohorodka) pow. Dubno razem z mężem Kazimierzem, lat 40, który był leśniczym oraz z ich córką Ireną, lat 5 i jej matką, która była wyznania prawosławnego. (Siemaszko..., s. 109)

 

  1. Grabas (imię nieznane), nauczyciel; został uprowadzony przez banderowców w listopadzie 1943 roku we wsi Hukałowce pow. Zborów i zaginął bez wieści razem z innymi 9 Polakami. (Komański..., s 477)

 

  1. Gregorasz Władysław, lat 29, były nauczyciel; został zamordowany przez banderowców 6 października 1943 roku we wsi Korszów pow. Kołomyja. (AAN, AK, sygn. 203 /XV/ 42, k. 20 – 26)

 

  1. Groszek Jan, lat ok. 30, kierownik szkoły powszechnej w Horożance, mąż nauczycielki Heleny; został spalony żywcem w piwnicy przez bojówkarzy OUN w nocy z 18 na 19 września 1939 roku we wsi Szumlany pow. Podhajce razem z żoną, ich 2-letnim synem i rodzicami. (Komański..., s. 260)

 

  1. Groszek Helena, lat 26, nauczycielka, żona kierownika szkoły powszechnej Jana. Patrz wyżej: Groszek Jan...

 

  1. Grudniewski Antoni, nauczyciel; został zamordowany przez upowca, byłego oficera SS „Galizien” - „Hałyczyna” rodem z Uchania 17 kwietnia 1945 roku we wsi Huta gmina Wojsławice pow. Chełm (Jastrzębski..., s. 80, lubelskie).

 

61 + 10?. Gutkowska (imię nieznane), żona kierownika szkoły będąca w ostatnim miesiącu ciąży, prawdopodobnie nauczycielka; została  zamordowana przez bojówkarzy OUN  w nocy z 17 na 18 września 1939 roku we wsi  Sławentyn, pow. Podhajce. Ukraińcy nożem rozpruli jej brzuch oraz zarżnęli nożami jej 7-letnią córkę Romualdę. (Janina Mazur; w: Komański..., s. 760).

 

  1. Haladewicz Stanisław, kierownik szkoły, został zamordowany przez UPA w nocy z 10 na 11 lutego 1944 roku we wsi Boków pow. Podhajce razem z innymi 66 Polakami. (Komański..., s. 255)

 

  1. Hanczarek Jan , lat 35, nauczyciel; został zamordowany podczas rzezi ludności polskiej i ormiańskiej dokonanej przez UPA w dniach od 10 do 13 kwietnia 1944 roku w mieście Kuty pow. Kosów Huculski. (Siekierka..., s. 286, stanisławowskie)

 

  1. Haniszewski Władysław, nauczyciel; został zamordowany razem z rodziną przez bojówkarzy OUN 12 lipca 1941 roku we wsi Słobódka Górna pow. Buczacz. (Komański..., s. 173)

 

64 + 11?. Haniszewska (imię nieznane), żona Władysława, prawdopodobnie nauczycielka. Patrz wyżej: Haniszewski Władysław...

 

  1. Hartman Wacław, nauczyciel; został zatrzymany przez policję ukraińską razem z drugim Polakiem 17 kwietnia 1944 roku w miasteczku Krystynopol pow. Sokal, która przesłuchiwała ich przez tydzień i torturowała. Obaj Polacy zaginęli bez wieści. (Adolf Kondracki; w: Siekierka..., s. 1062 – 1063, lwowskie)

 

  1. Hruszowicz Marcin, nauczyciel; został zamordowany 2 czerwca 1943 roku we wsi Hurby pow. Zdołbunów podczas rzezi około 250 osób ludności polskiej dokonanej przez UPA oraz okolicznych chłopów i kobiety narodowości ukraińskiej. (Siemaszko..., s. 967).

 

  1. Hulak Eugeniusz, miejscowy nauczyciel języka polskiego; został uprowadzony przez UPA w nocy z 23 na 24 kwietnia 1945 roku we wsi Kniażyce pow. Przemyśl i zaginął bez wieści. (Siekierka..., s. 708, stanisławowskie)

 

  1. Huszkiewicz (imię nieznane), kierownik szkoły; został uprowadzony przez banderowców w lutym lub marcu 1944 roku we wsi Skwarzawa pow. Złoczów razem z z grupą co najmniej 10 Polaków powiązanych drutem i ślad po nich zaginął (Komański..., s. 509)

 

  1. Hutnik Józef, kierownik szkoły, mąż nauczycielki; został zarąbany siekierą razem z żoną przez banderowców w marcu 1943 roku we wsi Potok Złoty pow. Buczacz. (Komański..., s 168)

 

  1. Hutnik (imię nieznane), nauczycielka, żona kierownika szkoły Józefa; została zarąbana siekierą razem z mężem przez banderowców. Patrz wyżej: Hutnik Józef...

 

  1. Jacurzyńska (Jacuszyńska ?) Stanisława, lat ok. 30, nauczycielka; została zamordowana przez Ukraińców z sąsiednich wiosek Buszcza i Nowomalin w marcu 1943 roku we wsi Eliaszówka pow. Zdołbunów. (Siemaszko...., s. 983)

 

  1. Jakubów Henryk, lat 35, nauczyciel, komendant AK w Jabłonowie; został uprowadzony z domu przez banderowców w Wigilię 1943 roku, w miasteczku Zabłotów pow. Śniatyn do lasu koło wsi Dżurów razem z 40-letnim inżynierem górnictwa, gdzie po torturach obaj zostali zamordowani. (Siekierka..., s. 648, stanisławowskie)

 

  1. Janiewicz (imię nieznane), nauczycielka; została zamordowana przez banderowców 13 lutego 1943 roku we wsi Capowce pow. Zaleszczyki: „13.02.1943 r. została zam. Janiewicz i.n. – nauczycielka” (prof. dr hab. Leszek Jankiewicz: Uzupełnienie do listy strat ludności polskiej podanej przez Komańskiego i Siekierkę dla województwa tarnopolskiego [2004]; w: Ludobójstwo OUN-UPA na Kresach Południowo-Wschodnich. Seria – tom 7, pod redakcją Witolda Listowskiego, Kędzierzyn-Koźle 2015; w: http://www.kresykedzierzynkozle.home.pl/attachments/File/2__Ksi____ka_tom_7.pdf). Podawana jest także data 13 lutego 1945 roku.

 

  1. Janowicz Maria, lat 42, nauczycielka; została zakłuta nożami razem z 9-letnią córką podczas rzezi ludności polskiej i ormiańskiej dokonanej przez UPA w dniach od 10 do 13 kwietnia 1944 roku w mieście Kuty pow. Kosów Huculski. (Siekierka..., s. 286, stanisławowskie)

 

  1. Jeż Jerzy, nauczyciel; został zamordowany przez trzech Ukraińców w I półroczu 1943 roku we wsi Huta Stara pow. Kostopol za to, że kiedyś synowi jednego z nich wystawił ocenę dostateczną z rysunku. Mordercy tłukli jego głową o ławki, aż wypłynął mózg. Salę zajęć zmywał w straszliwej rozpaczy syn zamordowanego (Siemaszko..., s. 257).

 

  1. Kaczkowski Tadeusz, nauczyciel; został zamordowany przez Ukraińców 4 lipca 1941 roku we wsi Kowalówka pow. Buczacz. (Komański..., s. 1147) Oraz: W sierpniu 1943 roku w lesie w pobliżu drogi Kowalówka - Olesza pow. Buczacz znaleziono zakopane po szyję zmasakrowane zwłoki nauczyciela o nazwisku Kaczkowski (Komański..., s. 158).

 

  1. Kajkowski (Kajtowski?) Stanisław, kierownik szkoły; został zamordowany przez miejscowych Ukraińców 22 września 1939 roku w osadzie wojskowej Szczurzyn pow. Łuck. (Siemaszko..., s. 636)

 

  1. Kałwa (imię nieznane), kierownik szkoły powszechnej w sąsiedniej wsi Krzeczewicze; został zamordowany przez upowców w kwietniu 1943 roku we wsi Hrywiatki pow. Kowel, którzy bestialsko znęcali się nad nim. „Człowiek ten nie miał osobistych wrogów, był na to za szlachetny i za dobry, by prywatne rozrachunki mogły wchodzić tu w grę. Musiała to być zorganizowana akcja.” (Leon Karłowicz: Mord w Hrywiatkach; w: „Biuletyn Informacyjny 27 DWAK”, nr 3/1987)

 

  1. Kapuściński (imię nieznane); został uprowadzony przez bandę ukraińską 16 lipca 1943 roku w miasteczku powiatowym Skałat i zaginął bez śladu. „16.VII.1943. Stary Skałat. Banda ukr. napadła na szkołę polską skąd uprowadziła w pole nauczyciela, Polaka Kapuścińskiego, który zaginął bez śladu” („Meldunek Komendy okręgu Tarnopol Obszaru Lwów z 14.IX.1943”; AAN, AK, sygn. 203 /XV/ 9, k. 170 – 174).

 

  1. Kawecka (imię nieznane), nauczycielka; została zamordowana razem z córką i 118 Polakami przez UPA 11 lipca 1943 roku we wsi lub majątku Zamlicze pow. Horochów. (Siemaszko..., s. 147)

 

  1. Klapa Maria, lat 25, nauczycielka szkoły powszechnej; została uprowadzona przez banderowców i po torturach zamordowana w kwietniu 1944 roku we wsi Łuka Mała pow. Skałat. (Komański..., s. 341)

 

  1. Klisowski Stefan, nauczyciel; został zamordowany przez banderowców 24 lipca w 1943 roku we wsi Kosmacz pow. Kołomyja. (Siekierka..., s. 247, stanisławowskie) „Stefan Klisowski razem z 5 członkami rodziny został zamordowany w 1943 roku. Byli to żona: Katarzyna z d. Żurkowska, córka Zofia (1924), syn Tadeusz (1913) i jego dwoje dzieci: Ryszard (1937) i Dorota (1941). Po śmierci zostali wrzuceni do studni przez oprawców z UPA/OUN. Na Pana stronie wyliczeni są hurtem jako Klisowscy - 6 osób” (Ryszard Mieczysław Klisowski; w: www.stankiewicze.com/ludobojstwo.pl ).

 

  1. Kociuba Grzegorz, lat 55, nauczyciel; został zamordowany przez Ukraińców w kwietniu 1943 roku we wsi Leduchów pow. Krzemieniec. (Siemaszko..., s. 442)

 

2 Ukrainka. Kocz Aniela, nauczycielka, Ukrainka; została zamordowana przez Ukraińców w 1944 roku we wsi Dorożów pow. Lwów. „We wsi Dorożów została zamordowana w okrutny sposób nauczycielka - Ukrainka (moja chrzestna) Aniela Koczówna. W 1944 roku przyjechał do niej siostrzeniec z Drohobycza - Polak, aby kupić trochę mąki. Posłała go do młyna. Tam zatrzymali go banderowcy. Na wiadomość o tym Koczówna pobiegła do młyna. Zastała tam swoich uczniów, którzy odmówili wydania siostrzeńca. Zamordowano ich oboje. Nie pomogła jej ukraińska narodowość ani pozycja szanowanej we wsi nauczycielki. Aniela Koczówna została zamordowana dlatego, że jej siostra wyszła za mąż za Polaka w Drohobyczu, a ich syn, który przyjechał do ciotki, był Polakiem.” (Jadwiga Badecka; w: Siekierka..., s. 188 - 189; lwowskie).

 

  1. Kolibska Celina, lat 55, nauczycielka; została uprowadzona przez Ukraińców i zamordowana w lesie 13 kwietnia 1943 roku we wsi Ulaniki II pow. Łuck razem ze Stanisławą Daszkiewicz, lat 28. (Siemaszko..., s. 565)

 

  1. Komorowski Zygmunt, s. Antoniego i Jadwigi, lat 37, nauczyciel zamieszkały w Satyjowie pow. Dubno; został zamordowany przez upowców 22 sierpnia 1943 roku we wsi Korabliszcze pow. Dubno. (Siemaszko..., s. 87)

 

  1. Konarska Karolina, kierowniczka szkoły powszechnej; została uprowadzona przez banderowców 17 września 1943 r. we wsi Sołowa pow. Przemyślany i zaginęła bez śladu. (Komański..., s. 301)

 

  1. Kosiek Jan, nauczyciel; został ujęty na drodze podczas tradycyjnego odwiedzania się polskich rodzin z życzeniami świątecznymi przez uzbrojoną bandę ukraińską 24 grudnia, w Wigilię 1942 roku, w kol. Rudnia pow. Łuck razem z 2 innymi Polakami, którymi byli: były urzędnik bankowy w Łucku Stefan Michałowski oraz były sekretarz gminy Kołki Rogaliński. Ofiary popędzono w kierunku Kołek. Wiosną 1943 r. ich ciała skrępowane drutem kolczastym wyciągnięto z rzeki Styr. (Siemaszko..., s. 576)

 

  1. Koteryna (imię nieznane), nauczycielka znana z dobroci; została zamordowana przez Ukraińców w 1943 roku w gminie Dederkały pow. Krzemieniec. (Siemaszko..., s. 482)

 

  1. Kowal Karol, nauczyciel; został zamordowany przez UPA 4 marca 1944 roku we wsi Olejów pow. Zborów: „W Olejowie - jak zeznaje naoczny świadek Ludwik Pichur, ówczesny sekretarz gminy: 4 marca 1944 r., gdy wracałem ze młyna w Trościańcu, natknąłem się na kilka furmanek wyjeżdżających z Olejowa. Na pierwszej i ostatniej furmance jechali uzbrojeni osobnicy. W pośrodku, na powozie leśniczego Leona Grzeszczuka siedzieli: Walerian Pawłowski - kierownik szkoły, Karol Kowal - emerytowany nauczyciel, Kazimierz Wielichowski - pracownik nadleśnictwa oraz woźnica - 17-letni Józef Miaskowski. Cała ta kolumna skręciła z szosy w drogę wiodącą do wsi Manajów. W pobliskim lesie wszystkich w okrutny sposób zamordowano..." (http://www.olejow.pl/readarticle.php?article_id=250)

 

89 + 12?.  Kowalczyk Leokadia, nauczycielka zamieszkała z mężem i ich synem w mieście Krzemieniec, zaginęli bez wieści w czasie II wojny światowej. „Poszukuję wiadomości na temat Michała Kowalczyka ur. w 1897 r. w Sieprawiu/Kraków, jego zony Leokadii i syna Wiesława. W roku 1939 mieszkali w Krzemieńcu. Michał był zawodowym wojskowym. Od roku 1936 w randze starszego ogniomistrza 2.Pułku Artylerii Ciężkiej stacjonującej w Chemie (Lubelskie) został służbowo odkomenderowany do Krzemieńca do Wojskowej Komendy Uzupełnień. Jego zona Leokadia była z zawodu nauczycielką. Syn Wiesław ur~ 1925. Już w czasie II Wojny Światowej ślad po nich zaginał”. (Barbara Zach, 21 marca 2011; w: http://rzecz-pospolita.com/wolyn/krzemieniec/ksiega.php)

 

  1. Kozłowski Jan, nauczyciel ze wsi Strychanka, mąż nauczycielki Wandy; został zastrzelony na drodze do stacji kolejowej przez upowców 6 kwietnia 1944 roku  (Wielki Czwartek) we wsi Strychanka pow. Kamionka Strumiłowa, którzy następnie wywieźli ze wsi 3 Polki, w tym żonę Jana Kozłowskiego, Wandę, lat 44 - i ślad po nich zaginął (Komański..., s. 219).

 

  1. Kozłowska Wanda, lat 44, nauczycielka, żona Jana; wywieziona ze wsi przez upowców 6 kwietnia 1944 roku (Wielki Czwartek) we wsi Strychanka pow. Kamionka Strumiłowa, razem z 2 innymi Polkami  -  i ślad po nich zaginął. (Komański..., s. 219).

 

  1. Kozłowski (Leon, mąż Ireny?), nauczyciel; został zamordowany 30 sierpnia 1943 roku we wsi Wola Ostrowiecka pow. Luboml podczas rzezi ludności polskiej dokonanej przez UPA i chłopów ukraińskich z sąsiednich wsi. „W rozmowie z żoną nauczyciela Kozłowskiego z Woli Ostrowieckiej ukazał się straszliwy dramat tej wsi i sąsiednich Ostrówek. Z około tysiąca ludzi, ocalało kilkudziesięciu. Ona straciła męża i czworo dzieci, z którymi uciekała i kolejno je zabijali mordercy, goniąc ją. Z ostatnim najmłodszym, już martwym, dotarła w krzaki i tam zemdlała. Ocalała i nie chce żyć mimo, że spodziewa się piątego dziecka” (Ryszard Markiewicz "Mohort": Zarys powstania i działalności OP "Kord" - K. Filipowicz; w: Siemaszko..., s. 1173 - 1179).

 

  1. Kropiwnicka (Krzepiwnicka?) Maria, nauczycielka, która na własnym fortepianie uczyła gry dzieci ukraińskie; została zamordowana przez Ukraińców w czerwcu lub lipcu 1943 roku w jednej z wsi powiatu horochowskiego. (Siemaszko..., s. 195). Inni mord datują na lipiec 1943 roku i wymieniają jako Marię Krzepiwnicką.

 

  1. Król Julian, kierownik szkoły; został zabity przez Ukraińców w 1943 roku w kol. Konstantynówka pow. Sarny, którzy wpadli do szkoły i podczas lekcji na oczach dzieci zabili go. (Siemaszko..., s. 788)

 

  1. Krupa (imię nieznane), kierowniczka szkoły; została zamordowana przez banderowców 9 marca 1945 roku we wsi Czerniatyń pow. Horodenka, a zwłoki ofiary oprawcy zbezcześcili (Siekierka..., s. 109; stanisławowskie).

 

  1. Krupski (imię nieznane), były nauczyciel; został zamordowany przez banderowców 11 września 1943 roku we wsi Jezupol pow. Stanisławów. (Prof. dr hab. Leszek S. Jankiewicz: Uzupełnienie..., jw.;  Seria – tom 8).

 

Krzanowska Janina (Chrzanowska Jadwiga?) lat 26, nauczycielka – patrz: Chrzanowska Jadwiga. 

 

  1. Krzywonos Stanisław, nauczyciel; został uprowadzony przez banderowców podczas nocnego napadu razem z 3 innymi Polakami i zamordowany w lesie we wrześniu 1943 roku, we wsi Słobódka Dolna pow. Buczacz. (Komański..., s. 173, nie podaje jego imienia)

 

97 + 13?. Kubit Bronisława z d. Łaskawiec, lat 29,  żona nauczyciela Tadeusza Kubita; została zamordowana przez upowców w nocy z 10 na 11 lipca we wsi Zawidów pow. Włodzimierz Wołyński, którzy wtargnęli do domu nauczyciela Kubita i zamordowali: jego żonę Bronisławę, ich 3-letniego syna Wiesława oraz 36-letnią siostrę żony Agnieszkę Łaskawiec. Tadeusz Kubit ukryty w piwnicy pod podłogą ocalał, sądził, że Ukraińcy nie będą mordować kobiet i dzieci. Mordu dokonali miejscowi Ukraińcy, z którymi nauczyciel był w dobrych stosunkach, m.in. sąsiad Ukrainiec Wasyl Bojko, jego siostra z mężem Wiuterem, szkolnym stróżem. Zwłoki pomordowanych zostały przez morderców wrzucone do rzeki Ługa. W tej wsi z Polaków mieszkała tylko ta jedna rodzina nauczycieli (Siemaszko..., s. 904 – 905).

 

  1. Kukliński Jan, s. Andrzeja i Aleksandry, lat 36, kierownik szkoły; został zamordowany w lesie przez czterech upowców i tam pochowany 5 lutego 1944 roku we wsi Dorotyszcze pow. Kowel, w której mieszkała tylko jedna polska rodzina nauczyciela. (Siemaszko..., s. 366).

 

  1. Kułak Maria, lat 30, kierowniczka szkoły, została zamordowana przez UPA w nocy z 23 na 24 marca 1946 roku we wsi Komańcza pow. Sanok (Bieszczady). (Siekierka..., s. 946) 

 

  1. Kunisz (imię nieznane), nauczyciel; został zamordowany przez miejscowych Ukraińców we wrześniu 1939 roku we wsi Zabłocie, pow. Kowel. (Siemaszko..., s. 402)

 

  1. Kwiatkowski Władysław, lat 30, nauczyciel; został uprowadzony z domu przez upowców około 15 marca 1943 roku w kol. Jachimówka pow. Horochów. Na drugi dzień żona z pomocą uczniów znalazła jego zwłoki z powyłamywanymi kończynami w kupie gnoju. (Siemaszko..., s. 155)

 

  1. Lapińska Albina, żona kierownika szkoły Fabiana, nauczycielka; została zamordowana przez Ukraińców w 1943 roku we wsi Bykowce pow. Krzemieniec razem z mężem Fabianem i ich dziećmi Andrzejem i Barbarą oraz kilkudziesięcioma Polakami. (Siemaszko..., s. 417)

 

  1. Lapiński Fabian, kierownik szkoły, mąż Albiny, nauczycielki; został zamordowany przez Ukraińców w 1943 roku we wsi Bykowce pow. Krzemieniec razem z żoną Albiną, nauczycielką, ich dziećmi Andrzejem i Barbarą oraz kilkudziesięcioma Polakami. (Siemaszko..., s. 417)

 

  1. Laucz Zygmunt, nauczyciel; został zamordowany przez Ukraińców w lutym lub w marcu 1944 roku we wsi Lipowce pow. Przemyślany Ukraińcy razem z 5 innymi Polakami. (Komański..., s. 294)

 

  1. Lech Kazimierz, nauczyciel mieszkający w futorze Ostki; został zamordowany po torturach przez Ukraińców (obcięli mu uszy, nos i częściowo odarli ze skóry) w 1943 roku we wsi Derć pow. Sarny, gdy powracał ze wsi Rudnia Lwa do domu. (Siemaszko... ,s 761).

 

105 + 13?. Lewandowska (imię nieznane), lat 40, żona nauczyciela; została zamordowana przez Ukraińców we wrześniu 1943 roku we wsi Pohorylce pow. Przemyślany razem z synem Zbigniewem, lat 10 oraz teściami, lat 60 i 65. (Komański..., s. 298)  

 

Lewicki Kazimierz, syn dyrektora szkoły powszechnej; został uprowadzony przez banderowców w październiku 1943 roku we wsi Trybuchowce pow. Buczacz zaginął bez wieści. (Komański..., s. 175)

 

  1. Lichota Stanisław, lat 50, kierownik szkoły, został zamordowany przez upowców w marcu 1943 roku we wsi Świszczów pow. Dubno, którzy wtargnęli nocą do mieszkania małżeństwa nauczycieli, porąbali go siekierami i wrzucili w kawałkach do studni. (Siemaszko..., s. 67)

 

  1. Lipowska Jadwiga, lat 25, była nauczycielka w szkole powszechnej; została zamordowana przez upowców 11 lipca 1943 roku w kolonii Rogowicze pow. Horochów razem z matką Agnieszką, Aleksandrem Lipowskim (synem także Aleksandra), jego żoną Marianną i ich 2- letnią córką. „Ojciec mój Aleksander oprócz gospodarstwa rolnego posiadał młyn, siostra Jadwiga, lat 25, panna, była nauczycielką w szkole powszechnej, starszy brat Aleksander, lat 35 był sekretarzem gminy, ja zaś miałem kuźnię. /.../  Weszło ich trzech, nieznanych mi z widzenia, uzbrojonych w karabiny. /.../  Zagonili nas z kuchni do pokoju, a kiedy siostra Jadwiga nie uklękła jak inni i na ich krzyki odpowiedziała: my zginiemy, ale i wy zginiecie, nie zbudujecie Ukrainy na krwi niewinnej i bezbronnej ludności polskiej, a okryjecie siebie i naród ukraiński wieczną hańbą, jesteśmy solą tej ziemi, zamiast mordować uczcie się od nas jak żyć godnie i dostatnio – została uderzona przez bandytę lufą karabinu, zachwiała się i upadła na szafę.”.  (Eugeniusz Lipkowski: „Musicie zginąć, nie ma tu dla was miejsca”; w: http://www.martyrologiawsipolskich.pl/mwp/wirtualne-HYPERLINK "http://www.martyrologiawsipolskich.pl/mwp/wirtualne-mauzoleum/modul-iv-kresy-ii-rp/kresy-wschodnie/relacje/2511,quotMusicie-zginac-nie-ma-tu-dla-was-miejscaquot-Lipcowa-rzez-w-kolonii-Rogowicz.html"mauzoleum/modul-iv-kresy-ii-rp/kresy-wschodnie/relacje/2511,quotMusicie-zginac-nie-ma-tu-dla-was-miejscaquot-Lipcowa-rzez-w-kolonii-Rogowicz.html ). W. i E Siemaszko, na s. 144 podają, że w kolonii w lipcu 1943 roku zamordowany został sołtys Ukrainiec za pomoc Polakom oraz 4-osobowa rodzina Łebkowskich, których ciała zakopano w gnoju, zapewne więc chodzi o 5-osobową rodzinę Lipkowskich. 

 

  1. Lorek Artur (Jerzy, Antoni) lat 50, nauczyciel; został uprowadzony przez banderowców 20 lutego 1944 roku we wsi Szutowa pow. Jaworów razem z 8 innymi Polakami, wśród których byli kierownik szkoły powszechnej Franciszek Tworek, lat 32, oraz ks. proboszcz Albin Barnaś. Wszyscy zaginęli bez śladu. (Siekierka..., s. 352, lwowskie). Inni: „ Lorek (Porek?, Sorek?) Franciszek l. 34 nauczyciel.” (Prof. dr hab. Leszek S. Jankiewicz: Uzupełnienie..., jw.; Seria – tom 8).

 

  1. Lubczak Jan, nauczyciel pracujący w Ludwipolu; został zamordowany przez Ukraińców w 1943 roku w okolicach miasta Kostopol razem z kilkunastu innymi Polakami, w tym z nauczycielem Piotrem Galickim. (Siemaszko..., s. 324) 

 

  1. Lubińska (imię nieznane), nauczycielka; została zamordowana przez banderowców w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku we wsi Białe pow. Przemyślany razem z matką, inną nauczycielką NN, lat 65 oraz 80 innymi Polakami. (Komański..., s. 281)

 

  1. Lwowska Wanda, lat 60, nauczycielka; została zamordowana przez UPA w lutym 1945 roku we wsi Kurniki Szlachcinieckie pow. Tarnopol razem z 15-letnią Genowefą Łagisz i jej 17-letnią siostrą Stefanią Łagisz. (Komański..., s. 374) 

 

  1. Ormianin. Łomej Dorko (Teodor), Ormianin, nauczyciel; został zamordowany razem z matką podczas rzezi ludności polskiej i ormiańskiej dokonanej przez UPA w dniach od 10 do 13 kwietnia 1944 roku w mieście Kuty pow. Kosów Huculski. (Siekierka..., s. 286, stanisławowskie).

 

  1. Łoziński Włodzimierz (Władysław?), nauczyciel, członek ZWZ-AK; został zamordowany przez UPA 25 marca 1943 roku w kolonii Perełysianka pow. Kostopol razem z żoną.

 

112 + 15?. Łozińska (imię nieznane), żona nauczyciela Włodzimierza (Władysława?); prawdopodobnie także nauczycielka. Patrz wyżej: Łoziński Włodzimierz (Władysław?)...   

 

112 + 16?. Magier Stanisław, lat 29, mąż nauczycielki Aleksandry (nauczyciel?); został podstępnie powiązany drutem kolczastym, uprowadzony i zamordowany przez upowców 27 sierpnia 1943 roku we wsi  Rużyn pow. Kowel razem z ośmioma młodymi Polakami. „Nasza nauczycielka Aleksandra Magier błagała oprawców o litość nad bezprawnie pojmanymi, już katowanymi, lecz została brutalnie odpędzona od jednej z wielu furmanek i wepchnięta uderzeniami kolb karabinów do przydrożnego rowu, mimo jej zaawansowanego bardzo widocznego stanu odmiennego. Ta wspaniała nasza nauczycielka przeżyła” (Tadeusz Kotarski; w: Siemaszko..., s. 1144). Wśród pojmanych i zamordowanych był jej mąż Stanisław Magier.

 

113 + 3 – 4  Ukrainki. Marczak Michał, nauczyciel,  został zamordowany bestialsko przez UPA w czerwcu 1945 roku we wsi Iskań pow. Przemyśl z całą rodziną.  Byli to: Polak Michał Marczak, nauczyciel, jego żona Maria, Ukrainka oraz jej matka (teściowa Michała) Aniela Czura, Ukrainka, która została powieszona  głową do dołu „za zdradę narodu ukraińskiego”. (Siekierka..., s. 706 - 707; lwowskie)  

 

  1. Masojada Felicja, lat 45, nauczycielka; została bestialsko zamordowana przez upowców 15 czerwca we wsi Kisorycze pow. Sarny, Upowcy zatrzymali jadących furmanką 3 Polaków: 45-letnią nauczycielkę Felicję Masojadę, jej 80-letnią służącą Elżbietę Jeż oraz 30-letniego furmana Kacpra Kozińskiego. Felicja Masojada była powszechnie znana i jak się wydawało poważana nie tylko przez Polaków, ale i Ukraińców, ponieważ pomagała w różnych sprawach wszystkim ludziom, niezależnie od narodowości i wyznania oraz leczyła. Z jej pomocy korzystali ukrywający Żydzi. Nauczycielkę "partyzanci ukraińscy" żywcem powiesili za nogi na drzewie, odcięli piersi, wydłubali oczy, z brzucha wyciągnęli wnętrzności. Podobnie zginęła służąca i woźnica.  (Siemaszko..., s. 764 – 765) 

 

  1. Maślanka Bronisława, nauczycielka, siostra Karoliny, także nauczycielki; została utopiona przez banderowców w rzece Seret 25 grudnia (Boże Narodzenie) 1944 roku we wsi Petryków pow. Tarnopol. Wśród 12 ofiar byli: także Wiktoria Biała, ur. 1890 r., nauczycielka, żołnierz AK ps. "Wika", która ukrywała Żydów - utopili ją w rzece Seret; Karolina Maślanka, nauczycielka, siostra Bronisławy - utopili ją w rzece Seret; Józef Turski, nauczyciel - wraz z żoną spalony we własnym domu (Komański..., s. 387).

 

  1. Maślanka Karolina, nauczycielka; siostra Bronisławy; została utopiona w rzece Seret przez banderowców. Patrz wyżej: Maślanka Bronisława...

 

  1. Mazewska Stanisława, emerytowana nauczycielka; została uprowadzona przez upowców ze wsi Białozorka 14 czerwca 1943 roku (drugi dzień Zielonych Świąt) i zamordowana w okolicach wsi Łanowce pow. Krzemieniec (Siemaszko..., s. 482)

 

  1. Mazur Władysław „Aleksander”, nauczyciel ze Szczerca; został zamordowany 26 lipca 1944 roku we wsi Siemianówka pow. Lwów podczas pacyfikacji przeprowadzonej przez ukraińskich esesmanów z SS "Galizien" – "Hałyczyna". (Siekierka..., s. 630, lwowskie)

 

  1. Mądrzycki Adam, nauczyciel; został zastrzelony przez Ukraińca, syna sąsiada latem 1944 roku we wsi Stojanów pow. Radziechów: Pewnego dnia latem 1944 do ogrodzenia domu - w którym mieszkał stojanowski nauczyciel i świetny pszczelarz Adam Mądrzycki, znany także z tego, że ze wszystkimi żył zgodnie - podszedł syn jednego z ukraińskich sąsiadów, Emil, i przywołał go mówiąc, że chce mu coś powiedzieć. Kiedy Mądrzycki podszedł, ten wystrzelił do niego serią z automatu. Mądrzycki upadł na ziemię, ale wieczorem odzyskał przytomność, jakoś wstał, dobrnął na probostwo i o wszystkim powiedział księdzu Kutrowskiemu, który z niejakim Radwanem, Ukraińcem, ułożył go na wymoszczonym słomą wozie i zawiózł na stację kolejową, a stamtąd lokomotywą do szpitala w Kamionce Strumiłowej. Niestety, wykonana zaraz operacja była już spóźniona i Adam Mądrzycki zmarł” (http://www.gazeta.olawa.pl/archiwum2/aktualnosci,wiecej,1818.htm ; za: Tadeusz Kukiz: Ziemia Radziechowska i ludzie stamtąd. Wrocław 2008).

 

  1. Mederski Kazimierz, nauczyciel; został zastrzelony na oczach żony i dzieci przez policjantów ukraińskich, którzy zbiegli ze służby niemieckiej 19 marca 1943 roku we wsi Żdżary Duże pow. Włodzimierz Wołyński. (Siemaszko..., s. 839)

 

  1. Mierzejewska (imię nieznane), nauczycielka; została powieszona przez Ukraińców do góry nogami na drzewie z jej 14-letnim synem, którym następnie odcinali różne części ciała i wydłubywali oczy 28 maja 1943 roku we wsi Staryki pow. Sarny: „Nauczycielkę p. Mierzejewską i jej 14-letniego syna Henryka powiesili do góry nogami na drzewie, odcinali części ciała i wydłubywali oczy” (Jadwiga Bogdanowa: Moja dziecięca gehenna; w: „Nasz Dziennik” z 27 lutego 2009 - „Dodatek Historyczny IPN” 2/2009).

 

  1. Mierzwiński (Krzewiński ?) (imię nieznane), nauczyciel; został uprowadzony przez banderowców w nocy 30 września 1943 r. we wsi Winiatyńce pow. Zaleszczyki razem z 13 innymi Polakami. Oprawcy powiązali ich sznurami i popędzili do lasu., gdzie ich zamordowali. (Komański..., s. 447). Inni:  "być może Mierzwiński – nauczyciel to Krzewiński." (prof. dr hab. Leszek Jankiewicz: Uzupełnienie..., jw., tom 7).

 

  1. Molska (imię nieznane), nauczycielka; została zamordowana przez upowców w 1943 roku w okolicy miasta Krzemieniec razem z ciotką Zofią Morozgalską, także nauczycielką. (Siemaszko..., s. 483)

 

  1. Momot Melania, nauczycielka; została zamordowana przez Ukraińców w kwietniu 1943 roku we wsi Okniny Duże pow. Krzemieniec. Sołtys wsi, Ukrainiec, wraz z policjantami ukraińskimi (lub upowcami ubranymi w mundury policyjne), pojechał do Krzemieńca po kierownika szkoły Tadeusza Szreffela, lat ok. 40 i nauczycielkę Melanię Momot, którzy wcześniej ze wsi uciekli, i namówił ich, żeby wrócili, bo nic im nie grozi, a przynajmniej żeby wzięli sobie swoje rzeczy. Wraz z nimi pojechał do Oknin swym wozem młody Kosicki, z rodziny uchodźców, przebywających w Krzemieńcu. Wszyscy oni zostali po przyjeździe do wsi zamordowani (Siemaszko..., s. 427).

 

  1. Mornol Stanisław, nauczyciel, były komendant Z.S, i działacz społeczny; został zamordowany przez Ukraińców ze wsi Stary Skałat 18 lipca 1943 roku we wsi Połupanówka pow. Skałat: „18.VII.1943. Połupanówka pow. Skałat. Zamordowany został przez Ukraińców nauczyciel Mornol Stanisław, b. komendant Z.S. i działacz społeczny. Morderstwa dokonali Ukraińcy ze Starego Skałatu. Przybyli oni furmanką w nocy ze Starego Skałatu i po polsku zażądali od warty nocnej aby zaprowadzono ich do nauczyciela Mornola. Warta wskazała im mieszkanie, dokąd weszli i zabrali Mornola ze sobą. Za kilka dni znaleziono jego trupa w sąsiedniej wsi pod lasem” (AAN, AK, sygn. 203 /XV/ 9, k. 170 – 174).

 

  1. Morozgalska Zofia, nauczycielka; została zamordowana przez upowców w 1943 roku w okolicy miasta Krzemieniec razem z jej siostrzenicą Molską, także nauczycielką. (Siemaszko..., s. 483)

 

  1. Myczewska Kazimiera, nauczycielka; została zamordowana przez bulbowców w marcu 1943 roku we wsi Werbcze Duże pow. Kostopol, którzy powiesili ją w sieni domu na drabinie, a jej dwoje nieletnich dzieci udusili. Wcześniej Ukraińcy zapewniali ją o bezpieczeństwie. (Siemaszko..., s. 303)

 

  1. Myczkowska Maria, lat 20, nauczycielka we wsi Zalesie; została zamordowana w sposób okrutny przez upowców w sierpniu 1944 roku we wsi Germakówka pow. Borszczów.. „Podczas dnia, w sierpniu 1944 r., zabrano ze szkoły Marię Myczkowską - nauczycielkę, która pracowała we wsi Zalesie. Przyprowadzono ja do domu jej ciotki, u której mieszkała. Mordercy zamknęli się z nią w pokoju, kolejno gwałcili ją i bili. Po kilku godzinach wyprowadzili ją z domu, a właściwie wyciągnęli, bo jak zeznają świadkowie, nie mogła już iść sama. Tak trwało przez dwa dni. Na trzeci lub czwarty dzień znaleziono jej zwłoki na brzegu Zbrucza. Jej ciało było zmasakrowane, ręce i nogi związane drutem kolczastym” (Danuta Kosowska; w: Komański..., s. 535).

 

  1. Nabowczuk (imię nieznane), nauczyciel; został zamordowany przez bojówkarzy OUN-UPA w lutym 1945 roku we wsi Rzepińce pow. Buczacz razem z żoną i 2 córkami oraz 25 innymi Polakami. (Komański..., s. 171)

 

129 + 17?. Nabowczuk (imię nieznane), żona nauczyciela, prawdopodobnie także nauczycielka, Patrz wyżej: Nabowczuk (imię nieznane)...

 

  1. Naczas Konstanty, pracownik oświaty, mąż Marii, nauczycielki; został zamordowany przez bojówkę OUN-UPA 17 lutego 1945 roku we wsi Grabowa pow. Kamionka Strumiłowa razem z żoną Marią, nauczyciel


Dodać komentarz
  • winkwinkedsmileam
    belayfeelfellowlaughing
    lollovenorecourse
    requestsadtonguewassat
    cryingwhatbullyangry
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив